Start page

Valentyn Stetsyuk (Lviv, Ukraine)

Personal web site

?

Ślady dawnych populacji Polski w nazwach miejscowości


W ciągu tysiącleć przez Polskę tocyzły się fali migracji różnych narodów. Część z nich osiedlała się tu na stałe, tworząc swoje osiedla. Niektóre ich nazwy zachowaly się do naszego czasu. W trakcie badań udało się rozszyfrować niektóre z nich przy użyciu języków czuwaskiego, kurdyjskiego, gockigo i staroangielskiego. Najwcześniejszą falą byli plemiona tureckie jako tworcy kręgu ultur ceramiki sznurowej. W większości byli to starożytne Bułgarzy (Protobułgarzy), przodkowie zuwaszów, którze znacznie później pod przywództwem chana Asparucha ukazali się na Bałkanach i od nich poszła nazwa tamtejszych Słowian. Ale pięć tysiącleć temu wielka część z Protobułgarz#243;w pozostała na długo na Ukrainie Zachodniej i we Wschodniej Polsce, o czym świadczą szczególnie gęste skupiska toponomów a inne fakty. Pod toponimem dla uproszczenia wykładu, tutaj i dalej będziemy mieli na myśli nie tylko nazwę obiektu geograficznego, ale sam obiekt, w przeciwnym razie formulawać niektóre podalsze zwroty byloby skomplikowanie, trudno do zrozumienia.

Zaczniemy od protobułgarskich toponimów. Najczęstszym toponimem rzekomego bułgarskiego pochodzenia w Polsce może być nazwa miejscowości Bojary. Trzy tuziny wsi na Białorusi mają tę samą nazwę, na Ukrainie i w Rosji istnieje kilkanaście nazw Bojarka. Nazwę tę można powiązać z ros. bojaryn (liczba mnogs bojary), które według niektórych badaczy przeniknęło do języka starosłowiańskiego od dunajskich Bułgarów w formie bolaryn (Vasmer Max. 1964, 203). Być może w znaczeniu szlachcicz tak było, ale szukając podstawowej zasady dla toponimów tego typu, można rozważyć czuw. pajă "własny z dwóch powodów. Po pierwsze, trudno jest założyć, że podobna nazwa Bojarka, pochodzi od słowa bojar, a po drugie słowa bojar w języku polskim nie ma, bo bojarzyn zapozyczene z rosyjskiego (Brückner Aleksander. 1996, 84). To samo pochodzenie mogą mieć niem. Bayern (Bawaria), Bayreuth (nazwa miasta). Nazwy Bojary mają

dzielnica Białegostoku;

dzielnica Biłgoraja;

wieś w woj. lubelskim, w pow. parczewskim, w gminie Podedwórze;

eckim, w pow. sokołowskim, w gminie Kosów Lacki;

wieś w woj. podlaskim, w pow. białostockim, w gminie Turośń Kościelna;

wieś w woj. pomorskim, w pow. tczewskim, w gminie Tczew

Najbardziej przekonującymi przykładami nazw miejsc protobułgarskiego (w ogóle i innego) pochodzenia mogą być takie, kiedy motywacja nazw może być jakoś wytłumaczona (warunkami miejscowości, logiką połączenia elementów słów, miejscowymi tradycjami itd.) Na przykład, miasto Chyrów (powiat Sambor, obwód lwowski) znajduje się w obszarze bogatym w lasy sosnowe. Poniewż czuwaskie chyr oznacza "sosna", pochodzenie nazwy miasta od tego słowa ma znacznie większą szansę. Nie ma wątpliwości, że bułgarskie pochodzenie ma wieś Gawareczczyna w pobliżu Zołoczowa w obwodzie lwowskim. Miejscowość znana jest z produkcji ceramiki czarnudymnej przez oryginalną technologię wypalania gliny. Nazwa wsi wręcz wskazuje na ten rodzaj rzemiosła, ponieważ czuw. kăwar żar, rozżarzone węgli i ěççini pracownik pojednane do kǎwarěççyni oznaczałyby "pracownik z gorącym węglem", którzy jest "garncarz". Nazwisko Bakusevych spotykane w tej miejscowości może mieć również pochodzenie protobułgarskie, ponieważ istnieje czuwaskie imę Pakkuç.

Dalszymi przykładami nazw miejsc zamieszkałych pasujących warunkom naturalnym mogą być nazwy sąsiednich wsi Szury i Szurpiły na Pojezierze Suwalskim. Czuw. szur "bagno, moczar" dobre odpowiada nazwie pierwszej wsi i to obiecuje udane poszukiwanie pojaśnienia nazwy drugiej wsi. Jeżeli do czuw. szur dodać czuw. pile "buczeć, dźwięczeć", to slowo można rozumieć jak "komaryne bagno". Brzęczenie chmur owadów nad bagnem daje dobry pretekst dla tej nazwy.

Imię słynnego skalistego grzbiecia Towtry na Ukrainie Zachodniej może być etymologizowane na podstawie czuw. tu "góra" i tără "szczyt". Ponieważ w wielu innych językach tureckich nazwa gór brzmi jak tau, pierwotna nazwa grzbietu mogła byćTautără. Do tej samej praformy schodzi nazwa najwyższego pasma górskiego Karpat Tatry na granicy Słowacji i Polski.

W wypadku, gdy zrobione odszyfrowanie ne ma logicznego wyjaśnienia, musimy zwrócić uwagę na lokalizację toponimów. Więcej pewności o ich dekodowaniu może być wtedy, gdy one są częścią klastra, natomias, kiedy do rozszyfrowania się nadaje tylko izolowany toponim, prawdopodobieństwo błędu będzie wyższe. Na to będziemy uważać rozgądając podalsze przykłady:

Bolechowo, wieś w woj. wielkopolskim, w pow. poznańskim, Bolechów, wieś w woj. dolnośląskim, w pow. oławskim, czuw. pulǎch żyżność, płodność.

Budzów, razem cztery wsi w Polsce w woj. łódzkim, w pow. radomszczańskim, w woj. małopolskim, w pow. suskim, w woj. opolskim, w pow. oleskim, w woj. dolnośląskim, w pow. ząbkowickim i kilka wsi z nazwami pochodzącymi czuw. puç (wymawia się buź) "głowa", "kłos", "główny", "naczelnik".

Budzyń, razem osiem wsi w Polsce w woj. lubelskim, w pow. biłgorajskim a w pow. opolskim, w woj. łódzkim, w pow. kutnowskim, w woj. małopolskim, w pow. krakowskim a w pow. olkuskim, w woj. podkarpackim, w pow. jarosławskim, w woj. świętokrzyskim, w pow. buskim, w woj. wielkopolskim, w pow. chodzieskim czuw. puç (wymawia się buź) "głowa", "kłos", "główny", "naczelnik", ale nazwa pewnie pochdzi od czuw. puçăn (wymawia się buziăn) "poczynać".

Czerkasy , część miasta Łaszczów w woj. lubelskim, w pow. tomaszowskim czuw. czĕrĕ "żywy", kassă wieś, ulica.

Cerla, kilka miejscowości w woj. śląskim czuw. çĕrle "noc", "nocować". Nazwy można rozumieć jak czasowe miejsca dla noclegu.

Cerle, wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. kieleckim patrz Cerla.

Jatutów, wieś w woj. lubelskim, w pow. zamojskim czuw. jat "imię", "reputacja", "cześć", ut "kóń".

Jurgów, wieś w woj.małopolskim, w pow. tatrzańskim czuw. çărcha (powszechne tureckie jorğa/jurğa) "stępak". Nie od imiena zbója Jurka (por. Jurgi, niem. Zorge).

Jurgi, wieś w woj. mazowieckim, w pow. ostrołęckim czuw. çărcha (powszechne tureckie jorğa/jurğa) "stępak". Nie od imiena zbója Jurka (por. Jurgów, niem. Zorge).

Kaczawa (od Katszawa), rzeka w południowo-zachodniej Polsce, na Dolnym Śląsku, lewy dopływ Odry. czuw. chǎt "przytulność", "pożytek" shyvĕ "rzeka";

Kocudza Pierwsza, Kocudza Druga, Kocudza Trzecia, Kocudza Górna, wsi w woj. lubelskim, w pow. janowskim czuw. kaçă "kladka, mostek" çu "prać";

Kokorzyn, wieś w woj. wielkopolskim, w pow. kościańskim czuw. 1. kăkăr "pierś", 2. kăkar "przylączać".

Kowary, miasto w woj. dolnośląskim, w pow. jeleniogórskim, czuw. kǎvar żar, rozżarzone węgli.

Kujan, wieś w woj. wielkopolskim, w pow. złotowskim, w gminie Zakrzewo czuw. kujan "zając"

Łomazy, wieś w woj. lubelskim, w pow. bialskim czuw. lăm uççi "otwarte wilgotne miejsce".

Łomża, miasto w woj. podlaskim, czuw. lăm "wilgoć", shav "zupełny, całkowity, wszędzie".

Pizuny, wieś w woj. podkarpackim, w pow. lubaczowskim czuw. piçĕ "twardy" i ana "dziłka, smuga ziemi";

Poronin, wieś w woj. małopolskim, w pow. tatrzańskim, czuw. părăn "obrócić się, uginać".

Tarszawa, część miejscowości Lasków w woj. świętokrzyskim, w pow. jędrzejowskim czuw. tără "czysty" and szyvĕ "rzeka".

Teklin, razem tzy wsi: w woj. lubelskim, w pow. lubelskim, w woj, łódzkim, w pow. tomaszowskim, a w pow. pabianickim, oraz dzielnica miasta Otwock w województwie mazowieckim jak Teklinów.

Teklinów, wieś w woj. śląskim, w pow. częstochowskim, wieś w woj. łódzkim, w pow. wieruszowskim istnieją różne możliwości pojaśnienia nazwy na bazie czuwaskiego języka:
I. tĕk 1. "cicho, spokojnie", 2. "pióro", "włos" + -el albo (czuw. sufix przymiotnika, na przykład tĕklĕ "włochaty", napewnie mogło być także "cichy", co najwięcej pasuje do nazw osiedli).
II. tĕkĕle 1. "podpierać", 2. "zamykań na zasuwę".

Teklinowo, osada leśna w woj. podlaskim, w pow. sejneńskim jak Teklinów.

Tenczyn, wieś w woj. małopolskim, w pow. myślenickim, czuw. tĕncze "świat".

Warszawa czuw. văra "ujście", szyvĕ "rzeka".

Werynia, wieś w woj. podkarpackim, w pow. kolbuszowskim czuw. věrene "klon".

Zamch, wieś w woj. lubelskim, w pow. biłgorajskim, czuw. çămkha "kłębek, splot, motek".

Zaszków, wieś w woj. mazowieckim, w pow. ostrowskim, czuw. szaszkā "norka"


Drugą falą przetoczyłi się przez Polskę plemiona celtyckie. Celtowie mogli osadzać w istniejących bułgarskich wioskach i tak samo w założonych na własną rękę, ale ich ślady w nazwach miejscowości nie zostały jeszcze znalezione. Za Celtami posuwali się plemiona germańskie Franków i Teutonów. Oczywiście, oni zakładali własne osady w Polsce, ale odróżnić je od późniejszych niemieckich jest bardzo trudno. Jest to również trudno do odróżnienia starożytnych wsi i gródów Słowian Pomorskich i Połabskich, którze przeniosili się śladem za Germancami. Nazwy ich osad gubią się wśród późniejszych polskich. Łatwiej znaleźć ślady irańskiego plemienia Cymbrów, ludu zbliżonego do nowoczesnych Kurdów.

Badanie nazwy miejscowości na Ukrainie zaświadczyło, że przodkowie Kurdów miali najwięcej swoich osad na Podolu. Ostatecznie ich większa część odeszła do stepów czarnomorskich, gdzie oni stali znane z historii jako Cymeryjczycy. Odnak osobna i dość duża grupa Kurdów posunęła się w kierunku północno-zachodnim do terytorium dzisiejszej Polski, gdzie ich większa część mogła pozostawać do przybycia tu Słowian. Okoliczne Niemcy nazywali tutejszych Kurdów Cymbrami, podobmie jak innych nazywano Cymeryjczykami.



Dawne nazwy mejscpwości w Polsce


Na mapie na kolor czerwony oznaczone nazwy osiedli anglosaskiego pochidzenia, niebieskie cymbryjskie, zielone gockie, czarny kolor wskazuje nazwy miejscowości protobułgarskiego pochodzenia.
Na odpowiednie kolore oznaczone praojczyzny ludów mówiących tymi językami.
Więcej toponimiczne badania omówione w rozdziale" - " w języku ukraińskim.


Cymbryjskie nazwy miejscowości w Polsce


Cymbrowie pozastawiali swoje ślady w Polsce w nazwach miejscowości a ich można odszukać za pomocą języka kurdyjskiego. O ile oni przyszli do Polski z Ukrainy, zaczniemy poszukiwanie od systemu grzbietów w północnym pasie Karpat zewnętrznych znanych jako Beskidy. Znajdują się one na granicy Polski, Słowacji i Ukrainy, między rzeką Morawą na zachodzie i górnym Sanem na wschodzie. Ich stoki są pokryte lasami bukowymy i jodłowymi, a na szczytach przważają bezdrzewne alpejskie łąki. Beskidy łatwo przechodzi na wysokości 500-1000 metrów przelęczami, które były używane od bardzo dawnych czasów.

Do wyjaśnienia pochodzenia tego słowa najllepiej nadają się słowa irańskich języków: beš /biš las i gada/ğada/qät drzewo. Oba oferowanych do rozszyfrowańia słowa związane treścą, ale pozornie nie do końca nadają się do nazwy góry. Jednakże tak nie jest. Jedno i to samo słowo "góra" w różnych językach może oznaczać lub las, lub górę, lub te i drugie. Może być brane pod uwagę także kurd. qad "granica, rubież, kres". W tym przypadku, bešqad oznaczałoby "leśni rubież", co lepiej dopasowane do sytuacji, bo po drugiej stronie Karpat kurdyjskich nazw miejscowości nie ma, to znaczy że Kurdowie nie odważyli się przejść tą leśną granicę.

W pobliżu Karpat w województwie lubelskim na małym obszarze odkryto łańcuszek nazw, które mogą być łatwo objasnione przy używaniu języka kurdyjskiego. Są to takie nazwy polskich osiedli:

Narol, miasto w woj. podkarpackim, w powiecie lubaczowskim kurd. nar "ogień", ol "wyznanie wiary, religia";

Paary, wieś w woj. lubelskim, w pow. tomaszowskim kurd. pa "poziom", ar "ogień".

Rebizanty, nazwa miejscowości w woj. lubelskim, w pow. tomaszowskim kurd. reb "bóg", zend "ręka".

Hamernia , wieś w woj. lubelskim, w pow. biłgorajskim kurd. xawer "słońce".

Pordysówka, wieś w woj.lubelskim, w pow. biłgorajskim kurd. fort "wspanialość, uroczystość", subh "rano, brzask".

Jak widać, cztery nazwy są w jakiś sposób związane z obyczajami i religją. Jeśli nazwa miejscowości Hamernia jest powiązana ze słońcem, to ona może być przypisana do tej grupy, ponieważ Kurdowie mogli także czcić słońce. Wszystkie pięć wiosek wyciągnęli łańcuchem z południowego zachodu na północny wschód między dwoma dużymi lasami w odległości dwudziestu kilometrów. Nieco dalej znajduje się miasto Biłgoraj, którego nazwa może pochodzć od kurd. belg "liść" i semantycznie bliskigo ray "korzeń". Blisko wokół tego obszaru nie znaleziono innych nazw, które by były prawdopodobnie rozjasnione językiem kurdyjskim. To nie może być przypadek. Oczywiście,w tym obszarze było skupisko pogańskich świątyń, dokąd w jakiś czas zbierala się lokalna ludność dla wykonywania obrzędów religijnych. Podstawą dla tego założenia dają liczne nazwy wsi w bliskim sąsiedztwie ze słowem Majdan (Majdan Sopocki, Majdan Nepryski, Majdan Sieniawski, Majdan Górny, Stary Majdan a t.d.) Te slowo w irańskich językach oznacza "plac, miejsce" i jego można znaleźć w okolo trzech dziesiątków polskich nazw miejscowości glównie na wschodzie Polski. Ale daleko nie wszystkie z nich były założone przez Cymbrów, bo te słowo wejszło w język polski, dlatego jakaś część z tych osiedli była założona przez Polaków. Rozróźnić ich niemożliwo.

Starożytni historycy twierdzą, że krótkie wizyty w Rzymie z Germanie Cymbrowie mieli swoje osady w danych. Ich droga do Danii przez Polskę ze wschodu na zachód znaków takich nazw miejscowości w Polsce. Inne możliwe nazwy cymeryjskiego pochodzenia rozrzucone bezładnie na terenie całej Polski, jak widać z poniższej listy.

Berdyszcze, wieś w woj. lubelskim, w pow. chełmskim kurd. berd "kamień".

Parczew, miasto w woj. lubelskim, w pow. parczewskim kurd. parçe "część", parçem "obręk"

Rawa, wieś w woj. lubelskim, w pow. lubartowskim kurd 1. rewa (rāwa) "gift, present", 2. rewe (rāwā) "stado".

Charlejów, wieś w woj. lubelskim, w pow. łukowskim kurd. xar (char) "krzywy", leyı "potok, strumień".

Warka, miasto w woj. mazowieckim, w powiecie grójeckim kurd warge (wargā) "miejsce, postój".

Rawa Mazowiecka, miasto w woj. łódzkim, w pow. rawskim jak Rawa.

Stara Rawa, wieś w woj. łódzkim, w pow. rawskim jak Rawa.

Byszewy, wieś w woj. łódzkim, w pow. łódzkim wschodnim kurd bişav rozczyn, bişêv rozrzedzać.

Sieradz, miasto w woj. łódzkim, w pow. sieradzkim kurd sêr "czary, czarodziejstwo", ac "dogodny przypadek".

Czempisz, wieś w woj. wielkopolskim, w pow. kaliskim kurd. çem "rzeka", piş "poza".

Kalisz, miasto w woj. wielkopolskim kurd. keleş "ładny, śliczny".

Raszków, miasto w woj. wielkopolskim, w pow. ostrowskim kurd reş (rāsz) "czarny", kêw "góra".

Czempiń, miasto w woj. wielkopolskim, w pow. kościańskim kurd. çem "rzeka", pin "dno".

Kaława, wieś w woj. lubuskim, w pow. międzyrzeckim kurd. kelawe "ruiny".

Inne możliwe nazwy cymeryjskiego pochodzenia rozrzucone bezładnie na terenie całej Polski, jak widać z poniższej listy:

Byszów, wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. sandomierskim, przysiółek wsi Roztocznik w woj. dolnośląskim, w pow. dzierżoniowskim i inne podobne kurd. bişav rozczyn, bişêv rozrzedzać.

Czemlewo, wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. bydgoskim kurd. çem "rzeka", lêv "brzeg".

Kołbiel, wieś w woj. mazowieckim, w pow. otwockim kurd. kol 1. "krzak", 2. "jama", bel "parów, wąwóz".

Narok, wieś w Polsce, położona w woj. opolskim, w pow. opolskim kurd. nar "ogień,światlo", -ok sufix jakściowy.

Naratów, wieś w woj. dolnośląskim, w pow. górowskim, kurd. nar "ogień, światło", tav "słońce".

Narkowo, wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. radziejowskim kurd. nar "ogień", kov "pieczara, grota".

Narkowy, wieś w woj. pomorskim, w pow. tczewskim kurd. nar "ogień", kov "pieczara, grota".

Pordenowo, wieś w woj. pomorskim, w pow. malborskim kurd. fort "wspanialość, uroczystość", nûva "znowu".

Żory, miasto w woj. śląskim kurd. jorê "górny".


Gockie nazwy miejscowości w Polsce


Praojczyzna Gotów znajdowała się na Białorusi, w górnym biegu Niemna i Jaseldy. Stamtąd oni ruszyli w kierunku Gdańska, gdzie założyli swoje osidle:


A w czasach dawnych i nowych historycy i geografowie, jednomyślni w swoich raportach, stwierdzają, że gocki naród żył nad brzegiem Wisły i Morza Bałtyckiego, z czego możemy stwierdzić z całą niezaprzeczalną pewnością, że miasto Gdańsk został założony przez Gotów. Podróż morska Pyteasza z Massalii, który żył trzy wieki przed Chrystusem, a którego wspomina Pliniusz Starszy, a także zamleopysy Pomponia Meły i Klaudiusza Ptolemeusza, będąc najstarszymi źródłami, wyraźnie wskazując osiedli Gotów tutaj, a nieco później znajdujemy te same świadczenie u gockiego biskupa Jordan, znanego również jako Iornand, którzy to potwierdza i padny historyk nie kwestionował tych wiadomości (GRALATH DANIEL. 1789. Versuch einer Geschichte Danzigs aus zuverlässigen Quellen und Handschriften. Hartung, Königsberg, str. 4.)


Ich drogę od Białorusi do Gdańska oznaczają takie nazwy miejscowości:


Sajno jezioro na Równinie Augustowskiej, w woj. podlaskim, w pow. augustowskim, w gminie Augustów goc. sainjan "zwlekać".

Mauda, wieś w woj. podlaskim, w pow. suwalskim goc. maudjam "wspominać".

Elk, gmina wiejska w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. ełckim Germ *elkh "jeleń".

Sajno, jezioro na Krainie Wielkich Jezior Mazurskich, w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. piskim, w gminie Orzysz sainjan "zwlekać".v

Ukta, wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. piskim goc. ûhtwō "brzask".

Waldyki, wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. iławskim goc. *waldu-s "las".

Gruta, wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie grudziądzkim,- goc. grūts "ziarna".

Wandowo, wieś w woj. pomorskim, w pow. kwidzyńskim goc. wandjan "kręcić, obracać".

Malbork Kałdowo, przystanek kolejowy w dzielnicy Kałdowo w Malborku, w woj. pomorskim goc kald-s "zimny".


Anglosaskie nazwy miejscowości w Polsce


W Europie Wschodniej istnieje dość duża grupa nazw miejscowości, które na pierwszy rzut oka pochodzą od imienia Wiktora. W Polsce, na Ukrainie, w Rosji i na Białorusi nazw Wiktorow, Wiktorowo, Wiktorowow istnieje ponad sześć tuzinów. Taka ilość jest po prostu niewiarygodna, biorąc pod uwagę małą popularność tego imienia wśród Słowian, chociaż niektóre nazwy osad mogą wciąż pochodzić od tego imienia. Jednak większość z nich została porzucona przez Anglosasów. Do ich dekodowania pasuje st.-ang. wīċ "siedlisko, osada, wieś" oraz Þūr/Þōr "bóg piorunów.

Wiktorowo część wsi Nowy Jasiniec w woj. kujawsko-pomorskim,w pow. bydgoskim, w gminie Koronowo;

wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. grudziądzkim, w gminie Gruta;

część wsi Ruda w woj. kujawsko-pomorskim,w pow. rypińskim, w gminie Rogowo;

część wsi Godziszewy w woj. kujawsko-pomorskim,w pow. rypińskim, w gminie Rypin;

wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. włocławskim, w gminie Lubień Kujawski;

wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. włocławskim, w gminie Lubraniec;

wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. żnińskim, w gminie Gąsawa;

osada w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. żnińskim, w gminie Rogowo;

wieś w woj. mazowieckim, w pow. nowodworskim, w gminie Nasielsk;
wieś w woj. mazowieckim, w pow. przasnyskim, w gminie Krzynowłoga Mała;

wieś w woj. podlaskim, w pow. siemiatyckim, w gminie Perlejewo;

wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. elbląskim, w gminie Gronowo Elbląskie,

część wsi Kamionna w woj. wielkopolskim,w pow. międzychodzkim, w gminie Międzychód;

wieś w woj. wielkopolskim, w pow. poznańskim, w gminie Buk;
wieś w woj. wielkopolskim, w pow. poznańskim, w gminie Kostrzyn;

osada w woj. wielkopolskim, w pow. słupeckim, w gminie Ostrowite;

część wsi Witowo w woj. wielkopolskim, w pow. średzkim, w gminie Krzykosy

Wiktorów, część wsi Ciężkie w woj. lubelskim, w powiecie łukowskim, w gminie Wojcieszków;

wieś w woj. łódzkim, w pow. bełchatowskim, w gminie Bełchatów;

część wsi Mateuszew w woj. łódzkim, w pow. kutnowskim, w gminie Bedlno;

wieś w woj. łódzkim, w pow. wieluńskim, w gminie Biała;

osada w woj. łódzkim, w pow. zduńskowolskim, w gminie Zduńska Wola;

wieś w woj. łódzkim, w pow. zgierskim, w gminie Zgierz;

część wsi Skrzynka w woj. małopolskim, w pow. dąbrowskim, w gminie Szczucin;

kolonia wsi Zatopolice w woj. mazowieckim, w pow. radomskim, w gminie Zakrzew;

wieś w woj. mazowieckim, w pow. warszawskim zachodnim, w gminie Leszno;

wieś w woj. mazowieckim, w pow. wołomińskim, w gminie Radzymin;

kolonia wsi Wapiennik w woj. śląskim, w pow. kłobuckim, w gminie Miedźno;

przysiółek wsi Jarząbki w woj. świętokrzyskim, w pow. buskim, w gminie Gnojno.

Wiktorówko, wieś krajeńska w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie pilskim, w gminie Łobżenica.

Jeszcze więcej nazw w Europie Wschodniej zawiera rdzeń Mark, który wydaje się również pochodzić z innego mało rozpowszechnionego imienia Markowo, Markowe, Markino i pod. Tylko w Rosji zarejestrowano około 100 wiosek Markowo i wydaje się, że jest to najpopularniejszy toponim Rosji. Występują one również na Białorusi, w Polsce, na Ukrainie i w Bułgarii. Przy dobrej korespondencji fonetycznej znaczenia starych angielskich słów mearc, mearca "granica, "znak, "dzielnica, "wyznaczona przestrzeń dobrze pasują do nazw osad. Ponadto są one powszechne wśród skupisk nazw miejsc anglosaskiego pochodzenia i często wypełniają brakujące ogniwa w łańcuchach utworzonych przez inne anglosaskie nazwy miejscowości. W Polsce istnieją takie nazwy tego typu:

Markowo, wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. inowrocławskim, w gminie Gniewkowo;

ś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. włocławskim, w gminie Włocławek;

wieś w woj. podlaskim, w pow. bielskim, w gminie Brańsk;

wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. gołdapskim, w gminie Dubeninki;

wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. ostródzkim, w gminie Morąg;

osada w woj. wielkopolskim, w pow. gostyńskim, w gminie Gostyń.

Markówka, wieś w województwie łódzkim, w powiecie pabianickim, w gminie Dobroń.

Markowa, wieś w województwie podkarpackim, w powiecie łańcuckim.


Anglowie i Sasi byli ostatni z plemion germańskich, którzy opuścili Ukrainę. Przez Polskę oni przesuwali się w dwa strumieni. Angly szedli drogą północną, którą utrwalil takie nazwy miejscowości:

Worgule, wieś w woj. lubelskim, w powiecie bialskim st.-ang. wergulu "pokrzywa".

Mordy,miasto w woj. mazowieckim, w pow. siedleckim, st.-ang. morđ zabójstwo.

Sulki, wieś w woj. mazowieckim, w pow. węgrowskim st.-ang. sulh "płóg, bruzda".

Otwock, miasto w woj. mazowieckim, w pow. otwockim st.-ang. ot "przy" wacu "posterunek".

Konotop, trzy wsi w woj. lubuskim, w pow. nowosolskim, w gminie Kolsko; w woj. zachodniopomorskim, w pow. choszczeńskim, w gminie Drawno; w woj. zachodniopomorskim, w pow. drawskim, w gminie Drawsko Pomorskie; Konotopa, wieś w woj. mazowieckim, w pow. warszawskim zachodnim' Konotopie, wieś w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie lipnowskim, w gminie Kikół. st.-ang. cyne- królewski, topp wierzch, góra.

Rustów, wieś w woj. łódzkim, w pow. kutnowskim st.-ang. rūust "rdza".

Gostynin, miasto w woj. mazowieckim, w pow. gostynińskim st.-ang. gōs "gęś", tūn "osiedle".

Brześć Kujawski, miasto w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. włocławskim st.-ang. breost pierś.

Orchovo, wieś w woj. wielkopolskim, w pow. słupeckim st.-ang. orf krowa.

Kornaty, wieś w woj. wielkopolskim, w pow. słupeckim st.-ang. corn "ziarno", ate "owies".

Gostyń, miasto w woj. wielkopolskim, w pow. gostyńskim, st.-ang. gōs gęś, tūn "osidle".

Jerka, wieś w woj. wielkopolskim, w pow. kościańskim,- st.-ang. earg "leniwy, tchórzliwy".

Wolsztyn, miasto w woj. wielkopolskim, w pow. wolsztyńskim, st.-ang. wōl "dżuma, choroba", stān "skala, kamień".

Konotop, wieś w woj. lubuskim, w pow. nowosolskim, st.-ang. cyne- królewski, topp wierzch, góra.

Gostyń, wieś w woj. dolnośląskim, w pow. st.-ang. gōs gęś, tūn "osidle".

Knyki, wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. szczecineckim OS cnycc "związek, więzy".

Konotop, wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. choszczeńskim, st.-ang. cyne- królewski, topp wierzch, góra.

Konotop, wieś w woj.lubuskim, w pow. nowosolskim st.-ang. cyne- królewski, topp wierzch, góra.

Szczecin (German: Stettin), miasto, stolica woj. zachodniopomorskiego st.-ang. stæđ "brzeg", tūn "osiedle".

Gostyń, wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. kamieńskim st.-ang. gōs goose, tūn "osiedle".


Sasi szedli drogą południową, którą utrwalil takie nazwy miejscowości:

Chotyniec, wieś w woj. podkarpackim, w pow. jarosławskim st.-ang. hof "podwórze", tūn "osiedle".

Boratyn, wieś w woj. podkarpackim, w pow. jarosławskim, st.-ang. bora syn, tūn "osiedle";

Arłamów, osada w woj. podkarpackim, w pow. bieszczadzkim st.-ang. ār ruda, miedź, lām ziemia.

Futoma, wieś w województwie podkarpackim, w pow. rzeszowskim st.-ang. fōt "noga", ūma 1. "nazwa rośliny", 2. "detal warsztatu tkackiego".

Rymanów, miasto w woj. podkarpackim, w pow. krośnieńskim, st.-ang. rīman "rachować, obliczać".

Harklowa, wieś w woj. podkarpackim, w pow. jasielskim st.-ang. har "szary, siwy" clawu "kieł".

Rytro, wieś w woj. małopolskim, w pow. nowosądeckim st.-ang. rið "potok", "cichy, spokojny".

Czorsztyn, wieś w woj. małopolskim, w pow. nowotarskim, st.-ang. scorianstān skała, kamień. W Czorsztynie jest zamek (patrz z prawej).

Szaflary, wieś w woj. małopolskim, w pow. nowotarskim st.-sas. sceaf snop, lāri pusty.

Sulków, wieś w woj. małopolskim, w pow. wielickim st.-ang. sulh "pług, bruzda".

Tyniec, dawna gmina wiejska w woj. krakowskim (obecnie część dzielnicy Dębniki w Krakowie) st.-ang. tūn "osiedle".

Gostyń, wieś w woj. śląskim, w pow. mikołowskim OE gōs goose, tūn "osiedle".

Sulków, wieś w woj. opolskim, w pow. głubczyckim st.-ang. sulh "pług, bruzda".

Tyniec nad Ślęzą, wieś w woj. dolnośląskim, w pow. wrocławskim st.-ang. tūn "osiedle".

Tyniec Mały, wieś w województwie dolnośląskim, w powiecie wrocławskim st.-ang. tūn "osiedle".

Tyniec Legnicki, wieś w województwie dolnośląskim, w powiecie wrocławskim st.-ang. tūn "osiedle".


Skąd to wypływa